[Eski] Ampli mi yoksa amfi mi?

Bu başlık 2011 ve öncesi açılmış Müziktek Forumu başlıklarından biridir
D

Dr_Barlo

Forum Yöneticisi
Nedir bunun dogrusu arkadaslar. Eger amplifier'dan geliyor ampli diyorsaniz, neden hepsini yazmayayim. Yok eger turkce olsun falan diyorsaniz neden adi guclendirici olmasin ki, sonucta bu o demek. Ve en son neden oturmus jargonu degistirelim ki, amfi kelimesinin nesi var?

Cidden, killigina degil bu soru. :)

B
 
Ben hep ampli derim ama pek doğru değil. Bir kısaltma mahiyetinde kullanıyorum ama bir kelimenin sadece yarısını kullanmak kısaltma olmuyor pek. Amftr fln desek neyse. Aynı şekilde amfi de pek olmuyor. En güzeli amp bence.
 
Amplifikatör isim Fransızca amplificateur

Alçak veya yüksek frekanslı akımların gerilimini, şiddetini veya gücünü artırmaya yarayan araç, yükselteç.

Amfi isim Fransızca amphi

Amfiteatr kelimesinin kısaltılmışı.

www.tdk.gov.tr

------------------------------------------------------------------------------------

Amfiteatr: amfiteatr seklinde herhangi bir sey. spor sahasi. arena.

www.seslisozluk.com

------------------------------------------------------------------------------------

:) İfenim, yukarıda görüldüğü gibi doğru kullanım Amplifikatör veya Yükselteç'tir. Amfi kelimesi arena anlamına geldiğine göre üniversite'de ders yapılan büyük sınıflara verilen isim anlamına geldiğinden kullanılması yanlış. Kendi aramızda Ampli diye kısaltabilir miyiz bilemiyorum, sonuçta dil tarih boyunca bu tarz türetmelerden oluşuyor.
Gerçi Ampli çizgifilm kahramanı adı gibi, amplikatör gerçekten pezevenk adı gibi, doğrusu amplifikatör olduğuna göre pezevenk ötesi bir şey demek ki bu kelime. Söylemesi zor. Yükselteç iyidir, ama gel gör ki pratik değil, dile oturmamış kime söylesen anlamaz.
Türkçe'nin b.ktanlığı; çıkın işin içinden.
 
Amplifikatör veya kısacası Ampli'ye Türkçe olarak Yükselteç veya kısaca Yüks desek daha uygun olur kanısındayım 8)


Miner gayet güzel açıklamış.

Ampli - Gitarları bağırttırıp şettirdiğimiz şey.

Amfi - Üniversitede en arka sandalyeye geçip hafiften kestirdiğimiz büyük oda.
 
Çok doğru.

Güçlendirici, arttırıcı ya da yükselteç gerçek Türkce karşılıkları. Ama Mahcem'in dediği gibi yükselteç daha uygun. Oya sunalım, herkes fikrini bildirsin.
 
Amfi sadece bir oda sekline denmeyebilir. Mesela jilet denmemesi lazim tras bicagina, ama deniyor, hatta oturmus bir tabir. (Ayni sey cip ismini almis araclarda da var.) Eger dolayisi ile amfi oturmus bir tabirse istediginiz kadar amfi bir salon cinsi desek te cok etki yapmaz acikcasi, dogal olarak. Ayrica universitede hocalik yaptigimdan amfi lafi ile belki oda manasina aranizda en cok karsilasan benim ve de o lafi sevmedigimi belirtmek isterim.

Ben guclendirici derim, yukseltici/yukseltec sanki yukseklikle de alakali gibi, yani daha detayli olarak soylemek gerekirse ingilizcede "amplitude" lafini yukseklik diye ceviremeyecegimize gore guclendirici daha bir uygun geliyor.

B
 
Obur taraftan da dikkat etmemiz gereken bir nokta var. Amplifikasyon Turkce'ye teknik terim olarak girmis durumda. Eger bunu tam bir Turkce kelime ile degistirmeye kalkarsak is diger alanlara da asicrayacak. Mesela o zaman modulasyon ne olacak. Frekans modulasyonu ya da genlik modulasyonu filan. Eminim amplifikasyon yani amplification latin kokenli ve bence amfi ile ampli arasinda dogru ayirim yaptigimiz surece ikisini de kullanmamizda bir mahsur gormuyorum. Zaten diller de boyle gelisiyor. Ingilizce, Fransizca ve Italyanca da kullaniliyorsa biz niye kullanmayalim. Tabii Almanca'si farkli ' Verstarker ' ama Almanlar her zaman killik yapmistir, pek fazla dikkate almamak lazim.

Simdi diyeceksiniz ki abi daha onceki mesajinda ne yazdin simdi ne yaziyorsu.
Eeeee, bosuna patron olmadik dimi.
 
Zaten Amplitude'ün Türkçe karşılığı Yükseklik değil, Genlik'tir, yani Genişlik'ten türeme, örnek olarak Amplitude Modulation (AM) Türkçe'ye Genlik Modülasyonu olarak geçmiştir.

"To amplify" kelimesini de Türkçeye "Genletmek" olarak çevirmek mümkündür. Bu da böyle gider. Fazla kasmadan "Yükselteç" veya "Güçlendirici" olarak çevirip orada bırakmanın doğru olacağını düşünüyorum (sanki bir otoriteymişim gibi :p ).
 
Almanca " verstärker" kelimesinin tam karsiligi güclendirici. Su killik konusunda kesinlikle haklisin Cemal. Mesela benim kullandigim programlar hep almanca. Her kelimenin bir almanca karsiligi var. Aslinda iyi birsey. Bizim kendi dilimizde basaramadigimiz bir durum. Üretmektense alip kullanmayi tercih ediyoruz. Benim tercihim güclendirici kelimesinden yana.
 
Haklısınız, Türkçe^lerştirmek iyi olur ama bizimkiler bunu beceremiyor, yani "otobüs"e "çok oturgaçlı götürgeç" gibi kısa anlamlar katarak ifade edeceksek yandık!
 
Bir düzeltme:

"Otobüs" kelimesine "çok oturgaçlý götürgeç" çözümü getirmek gibi komik hareketleri tdknýn yaptýðý tamamen yalandan ibarettir. Tük Dil kurumu böyle komik çözümler asla sunmamýþtýr. Bunu ilk çýkaran insanlar niye yaptý bilmiyorum ama böyle bir þeyin aslý astarý yoktur.

Bence de amplifikatörün kýsaltmasý olarak ampli demek ve yazmak gayet güzel bir çözümdür. Amplifikatör kelimseinin dilimize girmiþ olduðunu düþünüyorum, e onu da kýsaltmaktan herhangi bir rahatsýzlýk duymuyorum.
 
Otobus icin oturgacli goturgec ornegi ben Turkiyede iken bir moloz takiminin illakide Turkceyi cagdaslastiracagiz diye tutturup cikardiklari garip bir ton uyduruk kelimelerden biriydi. Bu takimin TDK olup olmadigini bilmiyorum ama o zamanlar bu tur egilimde olan bir ton dangalagin oldugunu cok iyi hatirliyorum. Bizim oyle bir niyetimiz yok.
 
bence, kulağımızda herkesin anlayacağı oturmuş bir türkçe karşılığı olana kadar ampli kullanılmalıdır. en azından amfi gibi yanlış bir çeviri değil. karşılık olarak "yükseltici" ya da "gürleştirici" kelimelerini önerebilirim. örn. gitar amp: gitar gürleştiricisi. (tdk, yükselteç diyor.)

böyle kelimelere karşılıklar önermek bizim yapmamız gereken bir iş. tabii türkçe'nin kelime türetme kurallarını iyi bilmeden yapacağımız öneriler hatalı olabilir ancak daha önemli olan kelimeyi benimseme, konuşmaya oturtma konusunu başarabiliriz. türkçe'ye türetme yoluyla yeni kelimeler kazandırılması böyle oluyor. bunu da ses bilimi konusunda en bilgili olan sizler yapabilirsiniz.

buna neden gerek var derseniz, sıradan bir türkçe kelime bilgisi olan kişiye yükselteç derseniz, onun birşeyi yükseltmekle alakalı birşey olduğunu anlar, bir bağlantı yakalayabilir. ama bir amplinin ne olduğunu bilmeyen birisi aynı çağrışımı yapabilmesi için latince ya da ona bağlı bir dili bilmesi gerekir.

insan anadilinden ne kadar çok kelime kullanırsa o kadar hızlı düşünür.

(ayrıca çok oturgaçlı götürgeç, ulusal düttürü(milli marş) gibi kelimeler tamamen türkçe kelime türetimi çalışmalarıyla alay etmek, bu çalışmaları karalamak amacıyla uydurulmuştur. tdk ya da türk dil derneğiyle alakası yoktur. malesef bunları uyduran insanlar amaçlarına ulaşmışlar, ne zaman türkçe kelime türetme konusu açılsa bu örnekler ortaya atılıyor.)
 
Ben bu ara Tömer'e gidiyorum o konuda kendimi geliştirmek için. Hocamız hem Ankara üniversitesinde akademisyen, hem de TRT'de çalışıyor. Bu konu hakkında onun yorumu şuydu; "Biz o konuyu devamlı tartışıyoruz. Halkın ağızındaki dili düzeltmek, insanların dillerinin alıştığı sözcükleri değiştirmek pratik değil. İmkansız".
Bu ancak mümkün olduğunca yapılır, medyanın bu konuda önemi büyük ama onlarında hali ortada; birkaç örnek gösterdiler, bazı sözcükler TRT dışında tüm televizyonlarda yanlış söyleniyor. Özel televizyonlar kendi kendilerini denetlemiyorlar belli ki. Ayrıca TDK güzel bir şey üretse bunu nasıl yayabilir ki? İnsanların beynine girecek halleri yok. TDK'nın en büyük başarısı "uçak" ve "bilgisayar" sözcükleri. (not: "kelime"nin Türkçesi "sözcük", "cümle"ninki "tümce". Bu kadar basit şeyler bile oturmamış daha) Mesela "yerleşke" sözcüğü ya da e-mail yerine "elmek"i (elektronik mektup) türetmişler. Teknolojik gelişmeye paralel sözcük türetilebilir mi günümüzde? Biraz zor.
Benim görüşüm, yine de "yükselteç" gibi bir sözcük kısırlaştırır dili. Yeni bir kavram çıktığında gündelik kullanılan çok az sayıda sözcüğün orasına burasına takı takıp "işte Türkçe oldu" demek tembel işi geliyor bana. Nereye kadar yapılabilir bu bilmem. (ek bir bilgi: Türkçe'de 87,000 sözcük bulunmaktaymış, bunlardan 250'sini kullanıyoruz).....
Biz ampli deriz, gündelik hayatta herkes amfi der, baskın çıkar. Zamanla fırlamanın birinin dili dönmez aplim, aplif...vb der, bir bakarsınız çoğunluk kabul eder herkes onu kullanır... Neyse çaresiz bir konu işte bu. Yaz yaz bitmez...
 
Mahcem' Alıntı:
Zaten Amplitude'ün Türkçe karşılığı Yükseklik değil, Genlik'tir, yani Genişlik'ten türeme, örnek olarak Amplitude Modulation (AM) Türkçe'ye Genlik Modülasyonu olarak geçmiştir.

"To amplify" kelimesini de Türkçeye "Genletmek" olarak çevirmek mümkündür. Bu da böyle gider. Fazla kasmadan "Yükselteç" veya "Güçlendirici" olarak çevirip orada bırakmanın doğru olacağını düşünüyorum (sanki bir otoriteymişim gibi :p ).
Genişletmek için tıkla ...

http://www.britannica.com/eb/article?to ... litude&ct=

Dogrudur, zaten dedigim de o. Yani Yukseltec lafinin isim haliyle alakali olarak dusunecegimiz karsiligi yukseltilmis, dolayisi ile "Yukseklik" kazanmis diye beklememiz gerekirken karsimiza "Guc" yahut asagida belirttigim daha detayli karsiliklari cikiyor.

Bahsettigin ozel anlaminda "dengeden en yuksek sapma" diye tercumesi mumkun. Ama bir yandan amplitude kelimesinin bir anlami "the quality or the state of being ample" ve bu manasini yeterli durumdan daha fazla olmak seklinde de cevirebiliriz. Haliyle konu ses olunca acisindan GUC (ve dolayisi ile yukseklik) demek yanlis olmuyor gibi geliyor bana.

Neyse TDKnin isinin zorlugu hakkinda bir fikir edinmis oluyoruz sanki.

B
 
Tabi basta dedigim gibi hadise cidden killik falan degil, bu internet ortamlarinda insanlarin vurgulari olmasi gerektigi gibi aktarilamadigindan yanlis anlasilmalara yol acabiliyor o acidan belirtmek istedim.

Olay bence (burada oldugu gibi) bu kelime cercevesinde guzel ve akademik yonler sunan bir tartisma. Zaten (bizim ilk sozlugumuzun hikayesine girmeyelim) Inglizce sozlukler arasinda onemli bir yere sahip olan "Oxford Dictionary" isimli sozlugun nasil basladigina bakarsak gorecegiz ki belki biz burada GAK desek adi GAK kalabilir. Tabi dogal olarak bunun olasiligi cok yuksek degil.

B
 
Konuya cevap yazabilmek için giriş yapmanız veya üye olmanız gerekmektedir.
Geri
Üst