[Eski] TSM seslendirmesi

[Erdogan]

Selam arkadaslar;
Ay sonuna bir sanat müzigi korosunun tonmeisterligini üstlendim.
Devamli alet kiraladigim bir firma var burada.Oradaki yetkiliyle konustum.Bana söyle bir liste önerdi.
3X Neumann KM 184 koro icin
8X AKG C1000s sazlar icin
Shure Beta 58 solist icin

Daha önce bu tarz is yapmis olan arkadaslarin önerilerini bekliyorum.
Örnegin;Koro mikrofonlarinin en uygun konuclandirilmasi,amatör ve ürkek solistlerin seslerini seyirciye ulastirabilmek icin taktikler.

Neticede bir Rock konseri olmadigi icin(Keske olsaydi,tarzimdir), herkesin derin bir sessizlik icinde izledigi ve en ufak aksiligin kulaga batacagi bir ortam.Hele hele Feedback(aman tanrim,düsünemiyorum)

Front olarak GAE sistem ,
Monitorlara Seeburg A8,
En arkayada iki tane JBL EON kullanmayi düsünüyorum.

Konseri siz üstlenmissiniz gibi düsünün fikirlerinizi,endiselerinizi yazin.

Sevgiler,saygilar

 

[BeatMaster]

Mic lerin çoğu condenser monitörleri öyle eq dan geçirmelisinki feedback hele bide salonda falansa kaçınılmaz olur.

Bende kendi tecrübelerimden söyliyim öyle bi halk müziği seslendirme ekibinde çalıştım feedback sorunu ile sadece koro mic lerinde karşılaştık oda ne hikmetse soundcheckte bişey yok konser başladıktan sonra cayırtı yarattı. Acustic line serisi hoparlörlerde biraz sert olucaktır bizde k215 lerden pa de kullandık ama tiz ve mid açısından kabalar biraz, monitör olarak nasıl olur bilmiyorum amayinede çok çok başarılar sana.

 

[Alimz]

Eskiden koro gibi elemanlar için ben sahne içi volumunu belli bir düzeyde tutmak gerektiğini düşünürdüm. Therion konserinde bunu test etme imkanı buldum. Kardioid mikrofonlarla rock konserindeki sahne içi volumunde bile bir sorun olmadı.

Condenser le koro seslendirmesi yapmadım ama onunla da olacağını sanmıyorum.

Sözlerinden sadece konser düşündüğünü, kayıt yapılmayacağını farzederek; sm 57-58ler ile gayet yeterli soundu alacağını düşünüyorum. Ucuzlardır, konserler için performansları iyidir ve kolay bulunurlar.

Konseri ben almış olsaydım, mikrofondan başka monitör masası, yeterli volumde kaliteli sound verebilecek monitör sistemi, yeterli comp-gate ve yeterli grafik eq kanalına önem verirdim. Bunlar sahne içi soundu için önemli, müzüsyenler mutlu olacaklar ki dinleyenleri de mutlu etsinler

PA sistemi de önemli tabiki, insanlar soundu oradan duyacaklar. Hehuuhe Herşey bir zincir tabiki. Ve zincir en zayıf halkası kadar güçlüdür.

Hepsini yazdıktan sonra aklıma geldi; Eğer koroya bir orkestra eşlik etmeyecek ise sahne içinde yüksek volume e ihtiyaç duyulmayacaksa daha basit çözümlerle de haledilebilir.

Konser yapılacak mekanın akustik durumu çok önemli, dinleyici kitlesine gidecek volume miktarı çok önemli, bakarsın hiç monitöre ihtiyacın olmayabilir.

Ama çok göreceli şeyler bunlar. Eğer yüksek volume gireceksen, akustik ve doğal enstrumanlarda tecrüben azsa, sorun çıktığında müdahale edebilecek birikimin yoksa, bu işi bir bilene bırakmak en doğrusudur.

 

[Mahcem]

Condenser le koro seslendirmesi yapmadım ama onunla da olacağını sanmıyorum.

Sözlerinden sadece konser düşündüğünü, kayıt yapılmayacağını farzederek; sm 57-58ler ile gayet yeterli soundu alacağını düşünüyorum. Ucuzlardır, konserler için performansları iyidir ve kolay bulunurlar.

Dinamik mikrofonla koro vokallerinde uzak mesafeden netice alacağını düşünüyorsan sana tavsiyem...

"9-5 işini bırakma."


Koro vokalleri için kesinlikle condenser'den başka seçeneğin yok.

Bu işin pîri genelde "church sound" ile uğraşan mühendisler. Kilise sesçileri yani. Onların kaynaklarına bakmanı öneririm. Türk Sanat Müziğindeki koro vokalleri de aslında köken olarak fetih öncesi Bizans kilise müziğine dayandığından prensip olarak arasında hiç bir fark olmadığını düşünebilirsin. Koro zaten korodur, mikrofonlamanın dîni olmaz.


Benim önerebileceğim okumalar:

Crown Audio'dan Bruce Bartlett koro mikrofonlamayı anlatıyor (şekillere dikkat, referans materyali aslında):

Bölüm 1: http://www.prosoundweb.com/install/spot ... hoir.shtml
Bölüm 2: http://www.prosoundweb.com/install/spot ... lett.shtml


Crown Audio'nun notları (pdf): http://www.crownaudio.com/pdf/mics/mictech.pdf


Shure'un notları: http://www.shurenotes.com/how1/how1_choirmic.html


Neumann forumunda tam bu konuyla ilgili bir tartışma mevcut ve çok güzel bilgiler var:

http://www.neumann.com/forums/view.php? ... 837488&v=f


Carey Sound'da güzel bir kaç tüyo: http://www.careysound.com/techdownloads ... Miking.pdf


Kolay gelsin.

M.

 

[Alimz]

Condenser le koro seslendirmesi yapmadım ama onunla da olacağını sanmıyorum.

Ups farklı düşünürken yanlış yazmışım. Condenser ile rock volumunde koro denemem olmadı ama onunla da sorun olacağını sanmıyorum demek istemiştim.

Dinamik mikrofonla koro vokallerinde uzak mesafeden netice alacağını düşünüyorsan

Uzak mesafeden bahsettiğimi nereden çıkardın?

Kalabalık Tenor alto soprano bass korolarını uzaktan az sayıda mikrofonla almaktan bahsetmiyorum. Yüksek volumlu sahnede yakından fazla sayıda mikrofon kullanarak mikrofonladım, dinamik mikrofon kullandım ve grubun isteği üzerine neredeyse hayatımdaki en yüksek sahne içi volumunde tek bir kaza olmadan atlattım. Koç gibi de sound oldu. O volumde kondenser de olsa uzaktan mikrofonlamaya izin vermezdi.

Kilise korolarının pirleri tabiki church soundu le uğraşan engineerler. Ama onarın uğraştığı alan daha çok akustik alanlar ya da görece daha düşük volumelar... Düzenli olarak kiliseye gitmediğim için çok detaylı bilemiyorum tabi
O konuda sana güveniyorum mahcem abi :lol:

Bu arada bir de ekleme yapayım, bir ara imkansızlıktan overheadlar için condenser mikrofon temin edememiştik. Ben telefonla kiralama şirketlerini karıştırırken, kolon taşımadan bu işe bulaşmış bir adam dinamiklerle alsana dedi. Deli misin dedim.

Kısa bir süre imkansız gibi gelse de, asla o hassasiyeti veremeyeceğimizi düşünsem de denemekle kaybedeceğimiz bişey yoktu ve denedim. Belki bir kayıtta kullanmak için ideal bir mikrofonlama çeşidi değildi, iç gürültüsü condenserlerden daha yüksekti, tepkisi condenserlerden biraz daha farklıydı, bir dinamik için uzun sayılabilecek mesfeden mikrofonluyorduk ama, gayet kaliteli ses de alabiliyordu. Ve bir konser için, benim gibi takıntılı birini idare etmişti.

Hani buradaki durum için yazmadım. İdeal bir durum değil. Ama bu da farklı bir deneyim işte. Bazen aletler kitaplarda yazan durumların biraz daha dışına çıkarak esneyebiliyorlar.

Ya da aletler pek esnemiyor da ben ilginç bi şekilde imkansızı gerçekleştirdim de güzel sound aldım Hangisi dersin?

 

[Erdogan]

Arkadaslar;
Öneriler icin cok tesekkür ederim.
Mahcem yine her zamanki gibi cok arastirici ve yardimcisin.

Koroda kadinli erkekli 40 korist var.
14 sazende var ama 6'si görüntü olacak.

Konser salonu senfoni orkestralarinin konser verdigi, akustigi buna uygun güzel sanatlar akademisinin salonu.

Bu 3 Nemann'in yeri beni icin cok önemli.

Front ve monitor güc beslemeleri gayet yeterli.

Yinede biraz uykularim kacmiyor degil.

 

[Mahcem]

Uzak mesafeden bahsettiğimi nereden çıkardın?

Kalabalık Tenor alto soprano bass korolarını uzaktan az sayıda mikrofonla almaktan bahsetmiyorum. Yüksek volumlu sahnede yakından fazla sayıda mikrofon kullanarak mikrofonladım, dinamik mikrofon kullandım ve grubun isteği üzerine neredeyse hayatımdaki en yüksek sahne içi volumunde tek bir kaza olmadan atlattım. Koç gibi de sound oldu. O volumde kondenser de olsa uzaktan mikrofonlamaya izin vermezdi.

Arkadaş 40 kişilik bir korodan bahsediyor ama. Yakından fazla sayıda dinamik mikrofon kullan da göreyim seni. Sahneye seyirci tarafından baktığında Toptaşı Cezaevi Korosu gibi görünsün ortalık. Uğraşacağın faz sorunları da cabası.

Ayrıca Türk Sanat Müziği konseri bu, rock konseri değil ki? Sahnede yüksek volüm ne arasın?

Anlat bari sahnede kaç kişi vardı ne yapıyordu da biz de öğrenelim sahneyi mikrofon doldurarak nasıl "koç gibi" bir sound aldığını Ali'ciğim

M.

 

[Erdogan]

Sagol Mahcem;
Verdigin linkleri okudum.
Sorularimin cevabini buldum.

Orada KM 183 tavsiye etmisler
Banada km184 verecekler.Pek sorun olacagini zannetmiyorum.

 

[Mahcem]

KM 183'ler omni, 184'ler cardioid. Yerleşimi ona göre yap, koronun belli kısımları off-axis kalmasın derim 184'lerde. Çok yakına girmediğin sürece bir sorun çıkacağını zannetmiyorum. ORTF ile güzel netice alırsın sanıyorum.

M.

 

[Alimz]

Ayrıca Türk Sanat Müziği konseri bu, rock konseri değil ki? Sahnede yüksek volüm ne arasın?

Evet, biliyorum; ben rock konseri deyince öyle anlaşılıyor. Ben onu "çok yüksek volumede bile sorun olmuyor ki, sen çok daha alcak volumde kullanacaksın; merak etme" gibi bir amaçla söylemiştim. Ama kafa dolu olunca yazarken bir sürü hata yapabiliyorum; atlamışım.

Volume laflarına girmemin nedeni, her türk sanat müziği orkestrası da düşük volumede çalmaz. İşin mahiyetini tam olarak bilmiyordum ve orkestra yüksek volume'e çıkarsa koronunda çıkmasını gerektiğini düşündüğümden girdim oralara...

Yüksek volum aynı zamanda yüksek volume'da monitörleme ihtiyacını doğuracaktı. Ve ben öyle bir işe biriki mikrofonla girmem doğrusu. Sahnede faz sorunları olabiliyor doğru, ama bir noktada bunları daha sağlıklı duyurabilmek için ihmal etmek durumunda olabiliyorsunuz. Ben genelde yüksek volum ihtiyacı konserlere denk geldim. Koroları eğer çok daha yüksek volume ihtiyacı yoksa, 4 kişiye bir mikrofon olacak şekilde mikrofonlarım. Yaklaşık 72cm den... 216cmde bir mikrofona tekabul eder.

Arkadaş 40 kişilik bir korodan bahsediyor ama...

...Sahneye seyirci tarafından baktığında Toptaşı Cezaevi Korosu gibi görünsün ortalık. Uğraşacağın faz sorunları da cabası....

40 kişinin 20'sinin önde olduğunu düşünürsen, ön sırada 5 mikrofona tekabul ediyor ki bence çok değil. Mikrofon uzaklıklarına dikkat ederek faz sorunlarıyla boğuşma gibi boş bir umut içine girebiliyorum, ama ne yapalım bazen sound için faz sorunlarını bi yere kadar sineye çekebiliyorum

Yakından fazla sayıda dinamik mikrofon kullan da göreyim seni.

Gel gör beni aşk neyledi? :lol:

Ama, zaten öylesine doğal akusiği bile yeterli bir ortamda, mikrofonla azıcık güçlendirme yeterli olur diye düşünüyorum. Zaten arkadaş ta ben cevabımı buldum diyor. Kolay gelsin diyorum.

 

[Mahcem]

Seni bilmiyorum ama Ali'ciğim, yığınla yerden yediği fazlar sineye çekilmiş bir sound "koç gibi" değildir benim kitabımda.

Öperim.

M.

 

[Alimz]

Koç gibi dediğim konserde birebir mikrofonlamıştım. Bir davul, bir klavye iki gitar bir bass amfiler vs, iki vokal ve 8 kişilik tenor alto bas ve soprano korosundan oluşan ekipte her bir eleman 131dbspl lik monitörlerden ikişer tane aldıktan ve 85 metrekarelik sahnede aletlerin sınırlarına kadar açtırdıktan sonra başka seçenek yoktu gerçi...

Kitabına saygı duyuyorum, bundan sonra bir kiliseye gidersem Senin kitabını hatırlayacağım :lol:

Daha dikkatli inceleyeceğim ses sistemlerini ...

Şaka bir yana, church sound konusu hafife alınacak bişey değil. Bol bol okumak, bol bol çalışmak lazım.

Saygılar,
Ali.

 

[Alimz]

Seni bilmiyorum ama Ali'ciğim, yığınla yerden yediği fazlar sineye çekilmiş bir sound "koç gibi" değildir benim kitabımda.

Senin verdiğin kaynakları ancak inceleme şansım oldu; 3'e 1 kuralından bahsediyorlar. Ki dilim dönmese de, ben de onu savunuyorum zaten. Daha iyi koro balansı, daha az reverbasyon, taha temiz bir ses için daha az mikrofon kullanılmasını tavsiye etmişler.

Kayıt ve akustik volumlere yakın durumlarda doğru. Benim söylediğim sistem daha volumlu durumlar için...

Kaç mikrofon kullanmanız gerektiği, volume konusuyla yakın ilişkili çünki... Bazı durumlarda her kişi için bir mikrofon bazen iki kişiye bir mikrofon, bazen dört kişiye bir mikrofon, bazen de tüm koro için iki mikrofon yeterli oluyor. Senin verdiğin kaynaklarda bunu

Should you use one close-up mic per person? One mic on every two people, or one every four people? How about one mic on the entire group?

There's a scientific way to answer these questions. It's possible to calculate the gain before feedback (GBF) of a chosen mic setup, given these variables:

Number of open microphones
Miking distance
Mic polar pattern
Angle of sound incidence to the mic

Şeklinde açıklamış. Yani kaç mikrofon kullanılacağını feedback ya da gain belirliyor. Bu bizim tasarrufumuzda değil yani.

Uzun zaman oldu, nereden okuduğumu hatırlamıyorum ama 3e1 kuralı da faz sorunlarını ortadan kaldırmaz, ama en azından minimalize eder diye biliyorum ben. Yanlışım varsa düzeltin.

Dolayısıyla sadece ben değil her mühendis belli şartlar altında, belli oranlarda faz risklerini sineye çekiyor. Sadece elimizden geldiği kadarıyla bunu minimalize etmeye çalışıyoruz.

 

[Erdogan]

Selam arkadaslar;
Konser bitti.Sonuc mükemmel.
Konserde TRT'nin sazlari vardi.
Örnegin;Dünyanin Türküsünü Hüsnü'den devralan Serkan Cagri,Istanbul Sazendeleri(Göksel Baktagir ve arkadaslari)...
TRT ses sanatcisi Ayse Tas.

Bana mikrofonda 1300 kisi önünde tesekkür ettiler.Sazlar zevkle caldi.Güzel keyifli bir aksamdi.
Bir kere bile feedback olmadi.
Simdi bütün konserlere beni kesin götürmeye kararlilar.

Ama buradaki yardimlasmanin faydasi oldu.Örnegin koro mikrofonlamasinda.

Herkese selamlar.
Sormak istediginiz detaylar varsa,tecrübelerimi aktarabilirim.

 

[Alimz]

Madem konuştuk bu kadar, anlatsan iyi olur.

Ne kadar mikrofonla, hangi mikrofonlarla ve nasıl mikrofonladın?

 

[roni-aran]

Evet biraz ayrıntılı bilgi verirsen faydalanmak isteriz.

 

[Erdogan]

Sevgili Azgeliyo,Roni Aran;
Koroya 3 tane Neumann km184'ü 3e1 sisteminde kullandim.
Yani sinyal kaynagina olan mesafenin 3 kati mesafede ikinci mikrofonu konuclandirdim.
Koronun önünde sazlar yer aldi.Onlarida AKG C1000s ile aldim.
Koroya monitor vermedim.Sazlarin önüne 4x Acousticline A8 15" monitor verdim.
Monitorun sinyalini mixerden Aux 1 den,araya 31 band EQ koyarak,bütun saz ve koro mikrofonlarini abartili acip feedback olusturup, EQ den makaslayip düzelterek gönderdim.
Ayakta keman calan maestroya yine AKG C1000s verdim.
Solist icin Shure beta58 kullandim.Solistin önünde ayni monitor boxlardan iki tane vardi.Bu monitor boxlarin sinyalini mixerde Aux 2'den araya baska bir 31 band EQ koyup ,sadece shure beta58 acip,sinyali seviyesini abartili sekilde yükseltip feedback olusturarak ve akabinde graphic EQde düzeltip makaslayarak gönderdim.

Ön tarafa GAE Hawkwind serisinden 18"bassli ve üzerinde top kismindan olusan sagli sollu 2X satellit sistem kullandim.Araya master insert yoluna
Compressor yerlestirdim.
Teknik:
Front icin;Camco DL3000,DL1500,DL1000
Monitor icin:QSC MX2000a,QS MX3000a
Driver Rack:Klark DN9824
31 bandEQ:2X ARX 60
Comp:dbx 166XL
Mikser:Yamaha MG32/14Fx
KulaklikÖnemli cünkü bütün konseri kulaklikla idare ettim)AKG K270 Studio.Ben sahnede front boxun arkasinda oturuyordum.

Tabi bu islemleri salon bos iken yaptim.
Daha sonra sazlar geldi.Sadece monitor boxlar üzerinden onlarin monitor mixini yaptim.Effektde verdim.Solist icinde sadece monitor mix yaptim.Koroyu monitor boxlara hic vermedim ,sadece disari gönderdim.Cünkü 40 kisiden zaten sazlarin fazlasiyla duyacagi bir volüm cikiyordu.
Daha sonra kulaklik üzerinden,benim ana bransim olan stüdyo tonmeisterligine dönerek disari seyirciye gidecek mixi yaptim.Cünkü bu sinyal ayni zamanda kayitada gidecekti.
Kayiti Archos Jukeboxa MP3 olarak yaptim.
Daha sonra kaydi evde ufak bir mastering calismasina tabi tuttum.Burada Izotope ozone3 ve waves L3 kullandim.
Genel detaylar simdilik bunlar.

 

[roni-aran]

Peki salon boşken yaptığın bu ayarlar salon dolduktan sonra problem yaratmadımı.yoksa bunu hesap edip birşeyler yaptınmı?

 

[LeventUslu]

Türk Sanat Müziğindeki koro vokalleri de aslında köken olarak fetih öncesi Bizans kilise müziğine dayandığından prensip olarak arasında hiç bir fark olmadığını düşünebilirsin. Koro zaten korodur, mikrofonlamanın dîni olmaz.

M.

Mahcem ben bu cümleni kaçırmışım.

Türk Sanat Müziğindeki koro vokalleri de aslında köken olarak fetih öncesi Bizans kilise müziğine dayandığı bilgisini nasıl edindin.

15. yy yada 16. yy ' daki Sanat müziği koro vokallerinden mi söz ediyorsun. Bununla ilgili kaynak gösterebilirmisin çok ilginç bir saptlama. Bunu araştırmak isterim.

 

[Erdogan]

Sevgili Roni Aran;
Salon bosken yaptigim ayarlar feedback olayini minimuma indirgemek acisindan yaptigim ayarlardi.
Salon doluncada degismedi,cünkü bu ayarlar sadece monitorlari ve monitor mixi bagliyordu.Hic bir Feedback olmadi.hatta bir ara solist elindeki mikrofonla monitora öyle bir egildiki,boxun üzerine yatti zannettim.aklim basimdan gitti.Yinede feedback olmadi.
Sonucta monitordan duydugu sesten,(ne kadar kirpilmista olsa)müzisyen memnundu.Bu benim icin önemliydi.
Ara sira asagiya inip salondaki sese baktim.Oda iyiydi.
Salon boskende zaten front boxlara EQ uygulamamistim.Doluncada sesler gayet iyiydi,yani tizlerde bir eksilme olmadi.